Sitemiz Mozilla Firefox ile görüntülendiğinde en iyi sonucu vermektedir.

PDF Yazdır E-posta

Selçuklu Sultanı II. Mesud’un emirlerinden olan Saruhan Bey, 1231 yılında Harzemşahların Moğollara yenilmesi üzerine Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubad’ın hizmetine girmiş, daha sonra da Karamanoğulları ile yapılan bir savaşta serdarlığa getirilmiştir. 13. yy. sonlarında Gediz vadisinden harekete geçen Saruhan Bey’in başında bulunduğu Türkmenler, önceleri Manisa’nın doğu taraflarındaki Demirci, Turgutlu, Salihli, Alaşehir ve Nif (Kemalpaşa) şehirlerini işgal ettiler. Saruhan Bey, kardeşi Ali Paşa’yı Nif emirliğine getirdi. 1302’de Bizans İmparatoru Michael Paleologos’u Manisa’ya çekilmeye mecbur etti. 1304 yılında Bizans imparatorunun üzerine sevk ettiği Katalan kuvvetlerinin önünde tutunamayarak çekilen Saruhan Bey, 1313 yılında Manisa’yı zapt ederek kendi adı ile anılan beyliği kurdu. Aliağa limanını deniz üssü yapan Saruhan Bey, donanma inşa ederek oğlu Süleyman Bey’i derya beylerbeyliğine getirdi. Aydın Beyliği donanması ile işbirliği yapan Süleyman Bey, Aydın Emiri Gazi Umur Paşa ile birlikte Bizans İmparatoru Kantakuzen’in tekrar tahta kavuşması için yardımcı oldular. Karesi, aydın ve Menteşe Beylikleri ile beraber Ege Denizi’nde ticarete hakim olan Saruhan Beyliği zaman içinde korsanlık faaliyetinde de bulundu. 1345 yılında ölen Saruhan Bey’in mezarı Manisa’da olup halk arasında Saruhan Baba türbesi adıyla anılmaktadır. Kendisinden sonra oğlu Fahreddin İlyas beyliğin başına geçti.


Fahreddin İlyas Bey, kendi saltanat döneminde Saruhan Beyliği’nin statükosunun muhafazası için çalışmıştır. Babasının İmparatoriçe Anna ile yaptığı barışa uymuştur. Döneminin en önemli olayı, Osmanlı hükümdarı Orhan Gazi’nin oğlu Halil Bey’in 1356’da Gemlik’te bir deniz gezisi sırasında kaçıran Ceneviz korsanlarının elinden kurtarılması olmuştur. Kesin ölüm tarihi bilinmemekle beraber İlyas Bey’in 1357 yılında öldüğü sanılıyor. Yerine Muzaffereddin İshak Bey geçti. Babasının sağlığında Menemen sancak beyi olan İshak Bey, Saruhan Beyleri içerisinde en çok hayrat ve imar yapmış hükümdardır. 1. Kosova savaşında bir miktar kuvvet ile 1. Murad’a yardım göndermiştir. İshak Bey, 1390 yılında ölmüştür. Yerine hangi oğlunun geçtiği kesin olarak belli değildir. Genel olarak kabul edilen görüş kendisinden sonra Hızır Bey’in hükümdar olduğudur. Bu dönemde Yıldırım Bayezid tarafından ilhak edilen Saruhan toprakları Karesi eyaletine bağlanarak idaresi Yıldırım’ın oğullarından Ertuğrul Bey’in idaresine verildi. Osmanlılar’ın 1402’ de Timur’a yenilmesi ile sonuçlanan Ankara Savaşı’na kadar sürecek bir ara dönem başladı. Yıldırım Bayezid’in ilhak ettiği Menteşe, Aydın ve Saruhan beyliklerinin İsfendiyar Bey’in yanına kaçan emirleri orada Osmanlılar aleyhine çalıştıklarından, Osmanlılar’ın 1393 yılında Kastamonu üzerine yaptığı sefer sırasında teslimi istenen bu beyleri, İsfendiyar Bey serbest bırakarak Timur’un yanına kaçmalarını sağladı. Ankara Savaşı’ndan sonra Timur Anadolu Beyliklerini yeniden kurarken savaşta kendisine yardım eden Hızır Bey’e de Saruhan topraklarını geri verdi. Timur’un emirlerinden Mirza Mehmed ve Mirza Ebubekir’in savaş sonrasında Manisa’da kışladıkları bilinmektedir. Hızır Bey’in tekrar Saruhan beyi olmasından sonra, kardeşi Orhan Bey’in başka bir bölgede hükümdarlık iddiasına kalktığı veya hükümdar olduğu çeşitli gümüş ve bakır sikkelerden anlaşılmaktadır. Orhan Bey hakkında fazla bir bilgi yoktur; Hızır Bey ile aralarındaki taht mücadelesinde 1408 yılında öldüğü bilinmektedir.


Osmanlı şehzadeleri arasında Fetret döneminde süren taht çekişmeleri sırasında İzmir Emiri Cüneyd Bey’in teşviki ile Emir Süleyman tarafını tutan Hızır Bey, Cüneyd Bey’in aman dileyerek bağlılık belirtmesinden sonra Manisa’nın ani bir şekilde işgalinde kaçmasına fırsat verilmeyerek Çelebi Mehmed tarafından yakalanarak (1410) boğduruldu ve naaşı babasının türbesinin bahçesine gömdürüldü. Hızır Bey’in ölümü ile Saruhan Beyliği’nin sona erdiği, bu beyliğin Demirci kolunun bir süre daha devam ettiği tarih kitaplarında belirtilmektedir. Yakın bir zamanda görülmüş iki sikke bize İshak Bey’in Sarhan isimli bir oğlunun daha mevcut olduğunu H. 814 tarihli bu sikkelere göre Sarhan Bey’in sikke kestirerek hükümdar olduğu ya da hükümdarlık iddiasında bulunarak sikke kestirdiğini belgelemektedir. Diğer yandan Saruhan bin İshak ibareli sikkelere göre II. Saruhan Bey’in, İshak isimli bir oğlunun olduğunu kabul etmek gerekiyor. Zira I. İshak’ın babasının İlyas olduğu bilindiğine göre bu sikkeler İshak Bey’e ait değildir. Ayrıca bu sikkelerin I. İshak Bey’in sikkelerinden ağırlık ve şekil yönünden çok farklı olması bu görüşü kuvvetlendirmektedir.